Nowa ustawa w Sejmie – czy Lex Szarlatan chroni obywateli, czy ich ogranicza?”

Projekt ustawy potocznie określanej jako „Lex Szarlatan” (oficjalnie: projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego, UD207) jest obecnie w trakcie procedowania w Sejmie. Jego celem jest wzmocnienie ochrony pacjentów przed nielegalnymi i niebezpiecznymi praktykami pseudomedycznymi oraz medyczną dezinformacją.

Kluczowe założenia projektu

• Rozszerzenie kompetencji Rzecznika Praw Pacjenta (RPP): RPP zyska nowe uprawnienia, w tym możliwość wszczynania postępowań administracyjnych wobec osób oferujących nielegalne lub niebezpieczne metody leczenia, nakładania kar finansowych w wysokości do miliona złotych oraz wydawania publicznych ostrzeżeń wobec konkretnych osób lub placówek.
• Zakaz praktyk pseudomedycznych: Wprowadzenie formalnego zakazu praktyk pseudomedycznych oraz przeciwdziałanie medycznej dezinformacji w przestrzeni publicznej, zwłaszcza w internecie.
• Obowiązki informacyjne dla usługodawców: Osoby świadczące usługi z pogranicza zdrowia będą zobowiązane do wyraźnego informowania klientów, że nie są przedstawicielami zawodów medycznych.

Kontrowersje i obawy

Projekt ustawy budzi kontrowersje wśród niektórych środowisk. Zgłoszono wiele uwag dotyczących potencjalnego nadmiernego ingerowania państwa w działalność osób świadczących usługi zdrowotne, takich jak masażyści, dietetycy czy terapeuci alternatywni. Obawy dotyczą również granicy między działalnością medyczną a rozwojem osobistym oraz ryzyka ograniczenia swobód obywatelskich.

Aktualny stan procedowania

Projekt ustawy został skierowany do konsultacji publicznych, które zakończyły się w sierpniu 2025 roku. Obecnie trwają prace legislacyjne w Sejmie, a projekt jest analizowany przez odpowiednie komisje. Ostateczny kształt ustawy będzie zależał od wyników tych prac oraz ewentualnych poprawek zgłoszonych przez posłów.

Wnioski

„Lex Szarlatan” ma na celu ochronę pacjentów przed szkodliwymi praktykami pseudomedycznymi, jednak jego realizacja wiąże się z koniecznością znalezienia równowagi między zapewnieniem bezpieczeństwa a poszanowaniem wolności działalności gospodarczej i obywatelskich. Warto śledzić dalszy przebieg prac nad projektem, aby świadomie rozumieć potencjalne skutki zmian i w razie potrzeby brać udział w dyskusjach publicznych.

Komentarz redakcji:

Choć celem ustawy „Lex Szarlatan” jest – według projektodawców – ochrona obywateli, doświadczenie pokazuje, że w praktyce tego typu regulacje często skutkują ograniczeniem wyboru i wprowadzeniem szeregu zakazów. Można się obawiać, że dostęp do niekonwencjonalnych metod leczenia zostanie mocno utrudniony, podczas gdy duże korporacje farmaceutyczne mogą skorzystać na tych zmianach.